Satış ofisinde her şey çok parlak görünür. Maket döner, örnek daire mis kokar, satış temsilcisi acele ettirir: “Son iki daire kaldı.” Tam bu noktada bir nefes al. Henüz bitmemiş bir eve para ödemek, ikinci el almaktan farklı kurallara bağlı. Kanun buna ön ödemeli konut satışı diyor.
İmzadan önce: Ruhsat ve form
Yapı ruhsatı alınmadan ön ödemeli konut satış sözleşmesi yapılamaz. Ruhsatı görmek iste.
Satıcı, sözleşmeden en az bir gün önce sana ön bilgilendirme formu vermek zorunda. Formu eve götür ve oku. “Bugün imzala” baskısına kapılma.
Sözleşmenin şekli önemli
Satış ya tapuda yapılır ya da noterde satış vaadi sözleşmesiyle. Kat irtifakının senin adına tescil edildiği yol da vardır. Geçerli bir sözleşme yokken satıcı senden ödeme isteyemez. Satış ofisindeki sıradan bir “rezervasyon formu” bunların yerine geçmez, ne imzaladığını sor.
Kat irtifakının ne olduğunu şu yazıda anlattık.
Sözleşmede neyi ararım?
- Ada, parsel, blok, kat ve daire numarası
- Net ve brüt alan
- Teslim tarihi ve teslim şekli
- Ödeme planı ve varsa faiz
- Verilen teminat
- Ortak alanlar ve ortak giderler
“Yaklaşık” ya da “planlanan” kelimelerini gördüğünde dur. Teslim tarihi net bir tarih olmalı.
14 gün cayma hakkın var
Satıcı bu işi ticari olarak yapıyorsa ve sen tüketici olarak alıyorsan, sözleşmeden sonraki 14 gün içinde sebep göstermeden ve ceza ödemeden cayabilirsin. Cayma bildirimini yazılı ve ispatlanabilir yolla yap, en güvenlisi noter. Süre sözleşme tarihinden başladığı için günleri takvime yaz.
Sonradan vazgeçersen
14 gün geçtiyse çıkış yolları ve kesintiler değişir. Sebepsiz dönme hakkı süresiz değil, kanunda 24 aylık bir sınır var. Tazminat, masraf gibi kalemler de gündeme gelebilir. Kesintiyi ve süreyi senin sözleşmene göre bir avukata sor.
Teslim gecikirse
Gecikmede kira kaybın gibi zararlar gündeme gelebilir. Sözleşmede gecikme için bir madde var mı, bak. Yoksa imzadan önce sor. Taşınana kadar ödeyeceğin her ay kirayı da bütçene ekle. Kanuna göre teslim, sözleşme tarihinden itibaren 48 ayı geçemez. Gecikmedeki haklarını bir avukata sor.
Teminat ne işe yarar?
Otuz ve üzeri konutlu projelerde satışa başlamadan önce teminat aranır. Bina tamamlama sigortası, banka teminat mektubu ya da benzer bir yöntem olabilir. Amaç, satıcı işi bitiremezse paranın ya da evin güvenceye alınması. Hangi teminatın verildiğini ve kapsamını sor, yalnızca adını duymakla yetinme.
Birkaç saha sorusu
- Firmanın önceki projeleri zamanında bitti mi?
- Tapuda arsanın üzerinde ipotek ya da başka bir kayıt var mı?
- Teslimde iskân alınmış olacak mı?
- Aidat için bir tahmin var mı?
Tapu kaydına bakmayı takyidat yazısından öğrenebilirsin. Taksit için kredi hesaplayıcısı işe yarar. Kredi kullanacaksan adımların sırasını krediyle ev alma yazısında anlattık.
Bu yazı genel bilgidir. Büyük bir ödeme yapmadan önce sözleşmeyi bir avukata göstermek küçük bir masraf, büyük bir rahatlıktır.